“Ik roep nu vaak te pas en te onpas: structuurvariatie!”

25 jaar werkt Jos van Rooij in de ambtenarij. Waarvan 2 jaar bij gemeente Laarbeek als groencoach. Elke keer als hij met zijn tweewieler een weg baant door ‘zijn’ gebied - vol weelderig groen en ander natuurgeweld, zag hij hetzelfde. Dezelfde bomen. Dezelfde perken. Dezelfde vaste planten. Maar daar lijkt een verschuiving in plaats te vinden, merkt hij op tijdens een zonnige dag bij IPC Groene Ruimte. Vandaag is lesdag 10. Of 11, merken zijn collega’s op. Dat zijn er wel 3. Want gemeente Laarbeek neemt met vier man sterk tegelijkertijd deel aan de opleiding.

Anders kijken? Dan ook anders doen

Dat ‘anders kijken’ zit volgens Jos van Rooij in kleine, concrete dingen die er altijd al waren, maar nu pas opvallen. “Voor mij ging het vooral om anders leren kijken,” vertelt Van Rooij. “Je rijdt of loopt altijd dezelfde routes en ziet hetzelfde. Maar als je samen kijkt, zie je ineens heel andere dingen. Bijvoorbeeld schuilplekken voor dieren in de bebouwde kom. Daar had ik eerder nooit zo bij stilgestaan.”

Ook Jos Smeets, vakspecialist groen en sport, herkent dat. “In Arnhem zag ik bijvoorbeeld dat al het hout in de gemeente blijft. Grote hopen takken. Dat willen wij ook gaan doen.” Waar zulke keuzes eerder misschien als ‘rommelig’ werden gezien, krijgen ze nu een andere betekenis. “Het gaat erom dat mensen begrijpen waarom iets er rommeliger uitziet,” vult Caroline Ehrlander aan, adviseur groen, klimaat en biodiversiteit en programmamanager water- en riolering.

Van zenden naar in gesprek

Naast andere ontwerp- of beheerkeuzes, is minstens zo belangrijk hoe ze het verhaal vertellen richting bewoners. Nienke Aartsen, beleidsmedewerker groen en afval: “Wij willen af van alleen zenden. Meer in gesprek gaan.” Dat is nodig ook, merkt ze. “Mensen zeggen: ‘Ik hou van bomen, maar niet in mijn tuin.’ Of: ‘Die van de buren mogen weg.’ Maar daar zit juist de uitdaging. Begrijpen waar die weerstand zit en dat ombuigen.”

Jos van Rooij herkent dat. “Als je bij mensen langsgaat, heb je soms al weerstand voordat je binnen bent. Dan is het de kunst om binnen een paar minuten op één lijn te komen. Gewoon van mens tot mens. Even een praatje: over de tuin, een huisdier, iets persoonlijks. Dan breek je het ijs. Daarna pas ga je inhoudelijk praten.” En dat werkt. Ook binnen hun eigen organisatie. “We krijgen afdelingen mee die eerst niet meededen. Door gesprekken en dingen anders uit te leggen.”

V.l.n.r.: Nienke Aartsen, Caroline Ehrlander, Jos van Rooij, Jos Smeets

De invloed van de opleiding werpt nu al zijn vruchten af. Ook hoe ze kijken naar stappen die in de toekomst gezet moeten worden. Op de vraag wat de bewoners van de gemeente over vijf jaar zien van hun deelname aan de opleiding antwoordt Nienke:

“Dat inwoners ons beter weten te vinden. Misschien dat we dan een soort groen loket hebben opgericht. Dat mensen weten waar ze terecht kunnen.” Ook richting de gemeenteraad ligt er volgens hen nog veel potentie. Want hoe maak je zichtbaar wat de waarde is van biodiversiteit, als die zich niet altijd direct laat meten?

Daar ligt een belangrijke opgave. Voor zowel de uitvoering als het onderbouwen en uitleggen. Zodat keuzes beter begrepen worden en breed gedragen. Of, zoals het inmiddels bijna vanzelf gaat klinken in Laarbeek: structuurvariatie. Begrippen die eerst abstract waren, maar nu richting geven aan hoe de openbare ruimte eruitziet. En vooral: hoe die zich verder kan ontwikkelen.